Ormanlarında yenilenmesindeki kilit besin bulundu

Panama’daki dar bir kara parçasında yürütülen araştırmada, daha bir yıl öncesine kadar mera olarak kullanılan alanlarda azot gübresi uygulanan ormanlarda ağaç biyokütlesinin, gübre uygulanmayan alanlara kıyasla yüzde 95 arttığı tespit edildi. On yıllık toparlanma sürecindeki ormanlarda ise bu artış yüzde 48 olarak ölçüldü.

Çalışmanın ortak yazarı ve baş araştırmacısı olan, Leeds Üniversitesi öğretim üyesi ve Cary Institute of Ecosystem Studies’te ekosistem ekoloğu olarak görev yapan Sarah Batterman, tropikal ormanların iklim için kritik bir rol oynadığını belirtti.

Batterman’a göre tropikal ormanlar, orman karbonunun yaklaşık yarısını depoluyor ve insan kaynaklı karbon emisyonlarının yüzde 20’sini tutuyor. Ancak bu ormanların gelecekte karbondioksit emmeye devam edip etmeyeceği ya da atmosfere karbon salan bir kaynağa dönüşüp dönüşmeyeceği konusunda büyük belirsizlikler bulunuyor.

Araştırmacılar, Smithsonian Tropical Research Institute (STRI) öncülüğünde dört yıl boyunca ağaçların ve odunsu sarmaşıkların büyümesini izledi. Panama Kanalı havzasındaki farklı deneme alanlarında azot, fosfor ve her ikisinin birlikte kullanıldığı gübreler test edildi. Çalışma, bir yıldan kısa süre önce mera olan alanlardan, 10, 30 ve 600 yıllık ormanlara kadar farklı yaşlardaki ekosistemleri kapsadı.

Her yıl üç ay boyunca düzenli aralıklarla yapılan gübreleme çalışmalarında, ağaç gövdelerinin çapı ölçülerek yer üstü biyokütle ve karbon depolama kapasitesi hesaplandı. Bulgular, azotun özellikle genç ormanlarda büyümeyi neredeyse iki katına çıkardığını, fosforun ise hiçbir orman türünde benzer bir etki göstermediğini ortaya koydu. Daha yaşlı ormanların ise ek azota tepki vermediği belirlendi.

Araştırmada, tropikal yağmur ormanlarında ağaçlar kesildiğinde toprağın da ciddi şekilde bozulduğu ve azot ile fosfor gibi besin maddelerinin tükendiği vurgulandı. Bu besin kaybının, ormansızlaşmadan onlarca yıl sonra bile toprakta hissedilebildiği ifade edildi.

Ancak araştırmacılar, çözüm olarak geniş tropikal alanların doğrudan gübrelenmesini önermiyor. Bunun yerine, atmosferdeki azotu besin maddesine dönüştürebilen “azot bağlayan ağaç türlerinin” orman yenileme projelerinde önceliklendirilmesi gerektiği belirtiliyor.

Çalışmanın ortak yazarlarından ve STRI bünyesindeki Agua Salud projesinin direktörü Jefferson Hall, doğal yolla azot sistemini güçlendirmenin en gerçekçi yolunun bu ağaç türlerini dikmek olduğunu söyledi.

Araştırmaya dahil olmayan Woodwell Climate Research Center’dan kıdemli bilim insanı Richard Birdsey ise çalışmanın, tropikal ormanlardaki besin tükenmesine dair uzun süredir bilinen gözlemleri deneysel olarak doğruladığını ifade etti. Birdsey’e göre toparlanan tropikal ormanlar, yılda yaklaşık 2,5 petagram karbon tutarak küresel karbon yutağının en büyük bileşenlerinden birini oluşturuyor.